امروز جمعه، ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۴، مراسم سنتی و مذهبی «ورف‌چال» با حضور گسترده مردم در منطقه اسک‌وش از توابع بخش کوهستانی لاریجان شهرستان آمل برگزار شد. این آیین که قدمتی حدود ۶۰۰ ساله دارد، با هدف حفظ منابع آبی در فصل تابستان و تقویت همبستگی اجتماعی میان اهالی منطقه اجرا می‌شود.

حضور گسترده و برنامه‌های متنوع

مراسم امسال با حضور اقشار مختلف مردم، از جمله مسئولان محلی، فرمانده سپاه آمل و نماینده مردم آمل در مجلس شورای اسلامی، برگزار شد. برنامه‌های فرهنگی و هنری متنوعی، از جمله موسیقی محلی، نمایش‌های آیینی و پذیرایی با غذاهای سنتی، به جذابیت این مراسم افزود. حضور جوانان و مشارکت فعال آن‌ها در اجرای مراسم، نشان‌دهنده علاقه نسل جدید به حفظ و احیای سنت‌های بومی است.

ورف‌چال؛ سنتی برای ذخیره آب و همبستگی اجتماعی

در این مراسم، مردان روستاهای اطراف، از جمله آب‌اسک، نیاک و سایر مناطق لاریجان، با جمع‌آوری برف‌های باقی‌مانده از زمستان و انتقال آن‌ها به گودالی به عمق حدود ۱۰ متر و عرض یک متر، که به «ورف‌چال» معروف است، اقدام می‌کنند. این گودال‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که برف‌ها تا تابستان ذوب نشوند و به‌تدریج آب مورد نیاز برای چشمه‌ها و دام‌ها را تأمین کنند. این اقدام نمادی از همیاری و تلاش جمعی برای مقابله با خشکسالی و کم‌آبی در فصل‌های گرم سال است.

زن‌شاهی؛ حکمرانی یک‌روزه زنان در غیاب مردان

یکی از جنبه‌های منحصربه‌فرد این آیین، برگزاری مراسم «زن‌شاهی» است. در روز برگزاری ورف‌چال، تمامی مردان روستا به کوهستان می‌روند و اداره امور روستا به‌طور کامل به زنان سپرده می‌شود. زنان با انتخاب فردی به‌عنوان «حاکم» یا «حاآمی»، مدیریت روستا را بر عهده می‌گیرند. در این روز، زنان با برگزاری مراسم خاص، پوشیدن لباس‌های رنگارنگ و اجرای برنامه‌های آیینی، نقش‌های اجتماعی و مدیریتی را تجربه می‌کنند. این سنت نه‌تنها نشان‌دهنده احترام به نقش زنان در جامعه است، بلکه فرصتی برای تقویت همبستگی و مشارکت اجتماعی فراهم می‌آورد.

مختصری از تاریخ مراسم برف چال در مازندران

اگر در مورد تاریخچه ی مراسم برف چال در مازندران بخواهیم صحبت کنیم اینطور بیان می شود تمامی اهالی این منطقه بپرسید نام سید ولی عارف و زاهدی که در قرن نهم هجری زندگی می کرده نیز بر سر زبان می آورند. اهالی این منطقه بر این باورند که این فرد از طریق نیاکان خود به امام حسن عسگری مرتبط است و پیشینه اعتقادی و پشتوانه مذهبی سنت برف چال به کرامات وی بازمی گردد. مردم منطقه روستای اسک در گذشته شغل اصلیشان دامداری بوده و به دنبال مکانی برای کندن گودال و ذخبر برف بودند تا مشکل نبود چشمه های آب را برای خودشان برطرف کنند. با توجه به این که منطقه ی اسک کوهستانی است مردم آن برای کندن گودال با مشکل روبرو بودند تا این روزی فردی رهگذر از این منطقه رد می شود و مشکل را از آن ها می پرسد. وی با توجه به شناختی که از این منطقه داشته نیاز با نوک عصای خودش مکانی را نشان می دهد که آن جا را برای کندن گودال نیز انتخاب کنند. وی در ازای این کار هر ساله به هنگام ریختن برف در این گودال، با قربانی کردن گوسفند به شرکت گنندگان در مراسم غذا بدهید و اهالی روستای نیاک را به نان و پنیر و عسل به هنگام صبحانه مهمان کنید. از آن روز، مردم این اتفاق را به عنوان کرامت و معجزه‌ای از طرف رهگذر که سید حسن ولی نام داشته نیز می پذیرند.